အမေရိကန်ပညာရှင်များကို တရုတ်က သိမ်းသွင်းရှာဖွေခြင်းနှင့် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံသစ်တစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခြင်း

ဆောင်းပါးရှင် – မောင်ဖြူဖွေး
(ဧရာဝတီတိုင်းမ်၊ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်)

တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာရန် အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ထိုရည်မှန်းချက် အောင်မြင်ရန်အတွက် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ စစ်ရေးအင်အားနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး သြဇာလွှမ်းမိုးမှုတို့သည် အခြားအရာအားလုံးထက် နည်းပညာဆိုင်ရာ အသာစီးရရှိမှု အချက်တစ်ချက်အပေါ် မှီခိုနေကြောင်း ပေကျင်းက ကောင်းစွာ နားလည်ထားသည်။

အင်အားကြီးနိုင်ငံများ စက်မှုထွက်ကုန် သို့မဟုတ် စစ်ရေးလူအင်အားဖြင့် အဓိက ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ခေတ်ကာလသည် မှေးမှိန်လာနေပြီ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ဓာတ်ခွဲခန်းများ၊ သုတေသန အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ (တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးဒြပ်ပစ္စည်း) စက်ရုံများ၊ ဉာဏ်ရည်တု (AI) စင်တာများနှင့် ကွမ်တမ်ကွန်ပျူတာ ဗဟိုဌာနများတွင် ပြုလုပ်နေကြသည်။ ဤလက်တွေ့ အခြေအနေကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ၊ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း သုတေသီအများအပြား ကာလရှည်ကြာ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ထိပ်တန်း သိပ္ပံပညာရှင်များကို ဆွဲဆောင်ရန် ပြင်းထန်စွာ ကြိုးပမ်းနေသည်။

တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရာထူးများအတွက် အမေရိကန် တက္ကသိုလ်များမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ လတ်တလော အစီရင်ခံစာများသည် သီးခြားဖြစ်ရပ်များ မဟုတ်ပေ။ ၎င်းတို့သည် ပေကျင်းက နှစ်ပေါင်းများစွာ ဂရုတစိုက် ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် သုတေသန ရန်ပုံငွေများကို တိုးချဲ့ပေးခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ အဆောက်အအုံများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ဉာဏ်ရည်တု၊ ဇီဝနည်းပညာ၊ အဆင့်မြင့်ပစ္စည်းများ၊ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ၊ အာကာသနှင့် လေကြောင်း အင်ဂျင်နီယာနှင့် ကွမ်တမ်နည်းပညာများကဲ့သို့သော မဟာဗျူဟာ နယ်ပယ်များရှိ သုတေသီများကို ဆွဲဆောင်ရန် အကျိုးအမြတ်များသော လစာများ၊ အိမ်ရာ အကျိုးခံစားခွင့်များ၊ လုပ်ငန်းစတင်ရန် မတည်ရင်းနှီးငွေများနှင့် ရက်ရောသော ထောက်ပံ့ငွေများကို ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ကိန်းဂဏန်းများအရ နိုင်ငံ၏ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အသုံးစရိတ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ယွမ် ၃.၆ ထရီလီယံခန့် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သိပ္ပံသုတေသန ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရုတ် ခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးမှုနှင့် ကမ္ဘာ့သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအတွက် ၎င်းတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုတွင် ကမ္ဘာအနှံ့ အရည်အချင်းရှိသူများကို မဟာဗျူဟာမြောက် ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရှုမြင်ထားသည်။

ပေကျင်းအတွက်မူ နိုင်ငံခြားတွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့သော သိပ္ပံပညာရှင်များကို ဆွဲဆောင်ခြင်းသည် ပညာရေးဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ ရေရှည် မဟာဗျူဟာမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်နိုင်ငံများမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူလာနိုင်သည့် သုတေသနပညာရှင်တိုင်းသည် ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့်ဆုံး အဖွဲ့အစည်းအချို့မှ ရရှိခဲ့သည့် တန်ဖိုးရှိသော ကျွမ်းကျင်မှုများ၊ အတတ်ပညာဆိုင်ရာ ကွန်ရက်များ၊ သုတေသန နည်းစနစ်များနှင့် ဗဟုသုတများကို သယ်ဆောင်လာကြသည်။ အနာဂတ် စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး ယှဉ်ပြိုင်မှုကို သတ်မှတ်နိုင်သည့် ကဏ္ဍများတွင် ထိုသို့သော ဉာဏ်ပညာ အရင်းအနှီးသည် သဘာဝ သယံဇာတများ သို့မဟုတ် စစ်ရေးပိုင်ဆိုင်မှုများကဲ့သို့ပင် တန်ဖိုးရှိကြောင်း သက်သေပြနေသည်။

ဤလမ်းကြောင်း၏ သက်ရောက်မှုများသည် ပညာရေးလောကကို များစွာကျော်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်ရည်တု၊ ကွမ်တမ်ကွန်ပျူတာ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုစနစ်များ၊ အာကာသနည်းပညာနှင့် ဇီဝနည်းပညာတို့သည် ၂၁ ရာစု တစ်လျှောက်လုံး အမျိုးသား လုံခြုံရေး၊ စီးပွားရေး ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းနှင့် စစ်ရေးအင်အားတို့ကို လွှမ်းမိုးသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာများကို လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်ရန် အောင်မြင်သည့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ပိုမိုချမ်းသာလာရုံသာမက သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဖြန့်ကျက်ရန်၊ ကမ္ဘာ့စံနှုန်းများကို ပုံဖော်ရန်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး တည်ထောင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာ အာဏာ ဟန်ချက်ညီမှုကို စိန်ခေါ်နိုင်သည့် ကိရိယာအသစ်များကိုပါ ရရှိလာမည်ဖြစ်သည်။

ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများနှင့် ဒေသတွင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ

ထိုစိုးရိမ်ပူပန်မှုများသည် ပေကျင်း၏ ကိုယ်ပိုင် အိမ်နီးချင်းဒေသအတွင်း ကျင့်သုံးသည့် အပြုအမူများကြောင့် ပိုမိုကြီးထွားလာစေသည်။ နည်းပညာအရ သာလွန်ပြီး စီးပွားရေးအရ လွှမ်းမိုးထားနိုင်သော တရုတ်နိုင်ငံသည် အနာဂတ်တွင် အာဏာကို မည်သို့ကျင့်သုံးမည်ဟူသော မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်စေသည့် အပြုအမူပုံစံကို ဝေဖန်သူများက ထောက်ပြကြသည်။ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် ပေကျင်းသည် ကျွန်းတုများပေါ်၌ ၎င်း၏ စစ်ရေးတည်ရှိမှုကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့နှင့် ရေကြောင်း ပြည်သူ့စစ် သင်္ဘောများကို ဖြန့်ကျက်ကာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအချို့၏ ပိုင်နက်များနှင့် ထပ်တူကျနေသည့် နယ်နိမိတ် တစ်ကြော တောင်းဆိုမှုများကို အခိုင်အမာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် ဟိဂ် (Hague) မြို့အခြေစိုက် ခုံသမာဓိရုံး အဖွဲ့က ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံဘက်မှ အပြတ်အသတ် စီရင်ချက်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ဥပဒေအောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကျယ်ပြန့်သော “ကိုးချက်ဆွဲမျဉ်း” တောင်းဆိုမှုများအတွက် ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေအမြစ်မရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပေကျင်းသည် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ချခဲ့ပြီး အငြင်းပွားနေသော ရေကြောင်းအတွင်း လှုပ်ရှားမှုများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရင်း ၎င်း၏ တောင်းဆိုမှုများကို ဆက်လက်ကိုင်ဆွဲထားဆဲ ဖြစ်သည်။

ထိုင်ဝမ်သည်လည်း အခြားအဓိက တင်းမာမှု ဖြစ်ပွားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပင်။ ပေကျင်းသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကျွန်းကို ၎င်းတို့၏ ပိုင်နက်နယ်မြေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ထားပြီး ကျွန်းတစ်ဝိုက်တွင် လေယာဉ်ပျံသန်းခြင်း၊ ရေတပ် ဖြန့်ကျက်မှုများနှင့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများမှတစ်ဆင့် စစ်ရေး ဖိအားပေးမှုများကို ထပ်ခါတလဲလဲ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုများကို တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခ မဖြစ်ဘဲ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သရုပ်ပြရန်နှင့် နိုင်ငံရေး ရလဒ်များကို ပုံဖော်ရန် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် လေ့လာသုံးသပ်သူများက ရှုမြင်ကြသည်။

တရုတ်နိုင်ငံကို ထောက်ခံသူများက အင်အားကြီးနိုင်ငံတိုင်းသည် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့် လုံခြုံရေးကို ရှာဖွေသည်ဟု ငြင်းခုံကြပြီး ပေကျင်း၏ လုပ်ရပ်များသည် အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားများကို ကာကွယ်ရန် ၎င်း၏ဆန္ဒကို ထင်ဟပ်နေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော်လည်း မဟာဗျူဟာမြောက် လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများစွာက လက်ရှိ အရည်အချင်းရှိသူများ စုဆောင်းရေး လှုပ်ရှားမှုကို ပထဝီနိုင်ငံရေး ရှုထောင့်မှ ရှုမြင်ကြသည်။ အနောက်တိုင်း နည်းပညာအပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချရန်၊ ပို့ကုန် ထိန်းချုပ်မှုများကို ကျော်လွှားရန်နှင့် ပြည့်စုံကျယ်ပြန့်သော အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပေါ်ထွက်လာမှုကို အရှိန်မြှင့်ရန် ပိုမိုကြီးမားသော ကြိုးပမ်းမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြသည်။

အနာဂတ် အလားအလာနှင့် ကမ္ဘာ့အာဏာ ဟန်ချက်

ဤမဟာဗျူဟာ အောင်မြင်ပါက ၂၀၄၀ နှင့် ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်များ၏ တရုတ်နိုင်ငံသည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သိသိသာသာ ကွာခြားနေမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဉာဏ်ရည်တု နည်းပညာတွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ပြီး ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းမိုးခြင်း၊ ကွမ်တမ် ဆက်သွယ်ရေးကို ဦးဆောင်ခြင်း၊ အဆင့်မြင့် စစ်ရေးစနစ်များကို ကွပ်ကဲခြင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ဒစ်ဂျစ်တယ် အခြေခံအဆောက်အအုံအပေါ် ကြီးမားသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကျင့်သုံးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

၎င်းသည် ကမ္ဘာ့လုံးဆိုင်ရာ ဗိုလ်ကျကြီးစိုးမှုအထိ ရောက်လာမည်လားဆိုသည်မှာ မသေချာသေးပေ။ အင်အားကြီးနိုင်ငံများသည် စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး အင်အားသာမက ယုံကြည်စိတ်ချရသော မဟာမိတ်များ၊ နိုင်ငံရေး တရားဝင်မှုနှင့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း လိုအပ်ကြောင်း သမိုင်းက ပြသနေသည်။ သို့သော်လည်း သိပ္ပံနည်းကျ စွမ်းဆောင်ရည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်ရန် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် ရေရှည် အမျိုးသားရေး စီမံကိန်းတစ်ခု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ကြောင်း ငြင်းမရနိုင်ပါ။

ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများသည် ဤအသွင်ပြောင်းလဲမှု၏ အရေးပါမှုကို လျှော့မတွက်သင့်ပါ။ ယှဉ်ပြိုင်မှုသည် ကုန်ပစ္စည်း ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်သူ သို့မဟုတ် ပိုမိုကြီးမားသော စစ်တပ်ကို ကွပ်ကဲနိုင်သည့် အကြောင်းမျှသာ မဟုတ်တော့ပါ။ ၎င်းသည် လာမည့်ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း စီးပွားရေးချမ်းသာဝပြောမှု၊ စစ်ရေးထိရောက်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးသြဇာလွှမ်းမိုးမှုတို့ကို သတ်မှတ်မည့် မျိုးဆက်သစ်နည်းပညာများကို မည်သူက တိုးတက် ပြောင်းလဲနိုင်မလဲ ဆိုသည့်အပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ အကယ်၍ တရုတ်နိုင်ငံသည် နည်းပညာ၊ စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးအင်အားတို့ကို မကြုံစဖူးသော အတိုင်းအတာဖြင့် စုစည်းရာတွင် အောင်မြင်ပါက နိုင်ငံအများအပြားသည် ထိုသို့သော အနာဂတ်သည် မည်သို့ဖြစ်လာမည်ကို မလွဲမသွေ မေးခွန်းထုတ်လာကြမည်ဖြစ်သည်။

တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် ပေကျင်း၏ မှတ်တမ်း၊ ထိုင်ဝမ်အပေါ် ဆက်လက်ဖိအားပေးမှု၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ရေကြောင်းတောင်းဆိုမှုများအပေါ် ၂၀၁၆ ဟိဂ်(Hague)ခုံသမာဓိရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ချမှုနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုများသည် ပိုမိုအင်အားကြီးလာသော တရုတ်နိုင်ငံက ၎င်း၏သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို မည်သို့အသုံးချလာမလဲဆိုသည့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို အရှိန်မြှင့်တင် ပေးခဲ့သည်။

နည်းပညာဖြင့် လွှမ်းမိုးပြီး စစ်ရေးအရ သာလွန်သော တရုတ်နိုင်ငံသည် ပြိုင်ဘက်များနှင့် ဆန့်ကျင်သူများအပေါ် ပိုမိုပြတ်သားလာနိုင်ပြီး၊ နိုင်ငံငယ်များသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး သို့မဟုတ် မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ဖိအားများကို ခုခံရန် ရွေးချယ်စရာများ ပိုမိုနည်းပါးလာနိုင်သည်။ ထိုယှဉ်ပြိုင်မှုတွင် သိပ္ပံပညာရှင်တိုင်း အရေးပါပြီး၊ အောင်မြင်ကျော်လွှားနိုင်မှုတိုင်း အဖိုးတန်သည်ဖြစ်ကာ ဆုံးရှုံးလိုက်ရသော အခွင့်အလမ်းတိုင်းသည် နောင်လာမည့်မျိုးဆက်များအတွက် ကမ္ဘာ့အာဏာဟန်ချက်ကို ပုံဖော်နိုင်သည့် အကျိုးဆက်များကို သယ်ဆောင်လာမည်ဖြစ်သည်။